W nowej Adhortacji apostolskiej Franciszek podkre\u015bla konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania i znaczenie globalnych instytucji zdolnych wyegzekwowa\u0107 podejmowane zobowi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n
W Adhortacji Laudate Deum<\/em> Franciszek uszczeg\u00f3\u0142owi\u0142 i uzupe\u0142ni\u0142 przes\u0142anie opublikowanej osiem lat temu encykliki Laudato s\u00ec<\/em>, lecz nowy dokument, bogaty w dane i liczby, zaczerpni\u0119te z najnowszych opracowa\u0144 naukowych, nie ogranicza si\u0119 tylko do dramatycznego bicia na alarm wobec coraz gro\u017aniejszych skutk\u00f3w zmian klimatycznych w nadziei, \u017ce konferencja COP28 w Dubaju odwr\u00f3ci wreszcie tendencj\u0119 zachodz\u0105cych przemian, zanim nie b\u0119dzie za p\u00f3\u017ano. Laudate Deum<\/em> to du\u017co wi\u0119cej. W rozdziale po\u015bwi\u0119conym s\u0142abo\u015bciom polityki mi\u0119dzynarodowej, Papie\u017c pi\u0119tnuje najwi\u0119ksz\u0105 bol\u0105czk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci: brak instytucji i organizacji ponadnarodowych zdolnych wyegzekwowa\u0107 respektowanie podj\u0119tych zobowi\u0105za\u0144 i rozstrzyga\u0107 kontrowersje. Nast\u0119pca \u015bw. Piotra umieszcza to stwierdzenie w kontek\u015bcie kryzysu klimatycznego i konieczno\u015bci zmniejszenia szkodliwych emisji, dzi\u0119ki prawdziwej transformacji ekologicznej, ale dotyczy ono naszej przysz\u0142o\u015bci nie tylko w odniesieniu do troski o \u015bwiat stworzony. Ma zastosowanie tak\u017ce w innych dziedzinach. Wystarczy pomy\u015ble\u0107 o wojnie, a raczej o tak wielu wojnach, kt\u00f3re w obecnej chwili tocz\u0105 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie, sk\u0142adaj\u0105c si\u0119 na mozaik\u0119, kt\u00f3r\u0105 Franciszek nazywa cz\u0119sto \u201eTrzeci\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w kawa\u0142kach\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wizja, jak\u0105 proponuje Papie\u017c to wizja wielobiegunowa, wizja wielostronno\u015bci. Franciszek podkre\u015bla konieczno\u015b\u0107 promocji porozumie\u0144 wielostronnych pomi\u0119dzy pa\u0144stwami i potrzeb\u0119 \u201ejakiej\u015b formy globalnego autorytetu, regulowanego przez prawo\u201d. Pisze o \u201eorganizacjach \u015bwiatowych obdarzonych autorytetem, aby zapewni\u0107 globalne dobro wsp\u00f3lne, eliminacj\u0119 g\u0142odu i ub\u00f3stwa oraz pewn\u0105 ochron\u0119 podstawowych praw cz\u0142owieka\u201d, zdolnych \u201ezapewni\u0107 realizacj\u0119 pewnych niezbywalnych cel\u00f3w\u201d. Nie wystarcza wi\u0119c ju\u017c doskonalenie starych narz\u0119dzi – konieczne s\u0105 nowe.<\/p>\n\n\n\n Tak jak wobec wojny tocz\u0105cej si\u0119 w Ukrainie Papie\u017c wyrazi\u0142 nadziej\u0119 na odnow\u0119 ducha Porozumie\u0144 helsi\u0144skich \u015bwiadomy, \u017ce konferencja w sprawie bezpiecze\u0144stwa i wsp\u00f3\u0142pracy w Europie z 1975 roku dzi\u015b by\u0142aby nie do powt\u00f3rzenia, tak samo w odniesieniu do kryzysu klimatycznego pisze, i\u017c \u201ewydaje si\u0119, \u017ce dzisiejszym wyzwaniem jest nie tyle ratowanie starego multilateralizmu, ile jego rekonfiguracja i odtworzenie w \u015bwietle nowej sytuacji \u015bwiatowej\u201d. Jednocze\u015bnie Franciszek dostrzega rol\u0119 i docenia prac\u0119 wielu stowarzysze\u0144 i organizacji dzia\u0142aj\u0105cych w ramach spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, aby zrekompensowa\u0107 s\u0142abo\u015bci wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej. Jest znacz\u0105ce, \u017ce Papie\u017c przytacza tutaj Konwencj\u0119 ottawsk\u0105 zakazuj\u0105c\u0105 produkcji i u\u017cycia min przeciwpiechotnych jako przyk\u0142ad \u201epokazuj\u0105cy, w jaki spos\u00f3b spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie i jego organizacje s\u0105 w stanie stworzy\u0107 skuteczn\u0105 dynamik\u0119, kt\u00f3rej nie osi\u0105ga ONZ.\u201d<\/p>\n\n\n\n W nowej Adhortacji Biskup Rzymu, dostrzegaj\u0105c znaczenie wschodz\u0105cych pot\u0119g, kt\u00f3re \u201estaj\u0105 si\u0119 coraz bardziej istotne\u201d wskazuje, \u017ce multilateralizm \u201enie b\u0119d\u0105cy jedynie decyzj\u0105 elit w\u0142adzy\u201d jest \u201edrog\u0105 nieuniknion\u0105\u201d. Realizacja tak pojmowanej wielostronno\u015bci wymaga jednak nowych procedur proces\u00f3w decyzyjnych i \u201epotrzebne s\u0105 przestrzenie do rozm\u00f3w, konsultacji, arbitra\u017cu, rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w, nadzoru i, kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, swego rodzaju wi\u0119ksza \u00abdemokratyzacja\u00bb w sferze globalnej, aby wyrazi\u0107 i uwzgl\u0119dni\u0107 r\u00f3\u017cne sytuacje\u201d. <\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c, podsumowuje Franciszek \u201enie b\u0119dzie ju\u017c u\u017cyteczne wspieranie instytucji, kt\u00f3re chroni\u0105 prawa najsilniejszych, nie troszcz\u0105c si\u0119 o prawa wszystkich\u201d. Niezale\u017cnie od tego, czy b\u0119dziemy stawia\u0107 czo\u0142o kryzysowi klimatycznemu i migracjom, czy b\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 o krwawych konfliktach, czy wreszcie zajmiemy si\u0119 skandalem, jakim s\u0105 g\u0142\u00f3d i pragnienie mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi, proponuj\u0105c zmian\u0119 aktualnego systemu ekonomiczno-finansowego, kt\u00f3ry skutkuje \u201ebrakiem r\u00f3wno\u015bci\u201d. Wszystkie te zjawiska bowiem, jak to ju\u017c wykaza\u0142a encyklika\u00a0Laudato s\u00ec<\/em>, s\u0105 powi\u0105zane ze sob\u0105.\u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n Andrea Tornielli<\/strong> \/za vaticannews.va<\/a>\/ <\/p>\n\n\n\n